Những tấm thổ cẩm với gam màu rực rỡ và hoa văn thủ công độc đáo vẫn đang được người phụ nữ Ca Dong, Xơ Đăng nâng niu gìn giữ qua nhiều thế hệ. Không chỉ là sản phẩm sinh hoạt thường ngày, thổ cẩm nơi đây còn mang theo câu chuyện về văn hóa, ký ức cộng đồng và bản sắc của vùng cao miền Trung.
Nơi lưu giữ nghề dệt truyền thống của vùng cao
Tại Trà Leng – nơi đồng bào Ca Dong, Xơ Đăng và Mơ Nông chiếm gần 98% dân số - nghề dệt thổ cẩm từ lâu đã gắn liền với đời sống của phụ nữ địa phương. Từ nhỏ, nhiều người đã được mẹ và bà hướng dẫn cách xe sợi, phối màu và tạo hoa văn trên khung dệt thủ công. Mỗi tấm vải được làm ra đều mang nét riêng với các họa tiết lấy cảm hứng từ núi rừng, sông suối và sinh hoạt cộng đồng.
Đối với người dân nơi đây, thổ cẩm không đơn thuần là trang phục mà còn là cách lưu giữ bản sắc văn hóa dân tộc. Ngày hội tôn vinh nghề dệt truyền thống được tổ chức như dịp để các nghệ nhân giới thiệu kỹ thuật dệt thủ công, giao lưu văn hóa và lan tỏa giá trị của nghề truyền thống đến thế hệ trẻ cũng như du khách.
Gìn giữ những giá trị đang dần mai một
Theo các già làng tại Trà Leng, cùng với cồng chiêng và các điệu múa dân gian, nghề dệt thổ cẩm là một trong những “di sản sống” cần được bảo tồn trước sự thay đổi của đời sống hiện đại. Nhiều năm qua, địa phương đã duy trì các hoạt động giao lưu văn hóa cộng đồng nhằm giúp người trẻ hiểu hơn về truyền thống dân tộc mình. Không ít nghệ nhân lớn tuổi vẫn miệt mài truyền dạy nghề dệt cho con cháu với mong muốn những khung dệt nơi đại ngàn sẽ không bị lãng quên theo thời gian.
“Ngày trước hầu như phụ nữ trong làng ai cũng biết dệt. Bây giờ cuộc sống thay đổi nhiều nên mình càng phải giữ nghề để con cháu sau này còn nhớ đến văn hóa dân tộc”, một nghệ nhân chia sẻ.
Kết nối văn hóa với du lịch cộng đồng
Song song với công tác bảo tồn, Trà Leng hiện đang hướng đến phát triển du lịch cộng đồng gắn với trải nghiệm văn hóa bản địa. Những sản phẩm thổ cẩm thủ công được kỳ vọng sẽ trở thành sản phẩm đặc trưng phục vụ du khách và góp phần tạo thêm sinh kế cho người dân miền núi.
Theo UBND xã Trà Leng, địa phương đang phối hợp với các đơn vị văn hóa và tổ chức liên quan để xây dựng chương trình bảo tồn nghề dệt theo hướng bền vững, đồng thời kết nối sản phẩm thủ công với thị trường du lịch và các hoạt động quảng bá văn hóa.
