Ngày 25/10, tại khu dân cư Bằng La, xã Trà Leng, thành phố Đà Nẵng tổ chức Lễ hội Cúng máng nước của đồng bào dân tộc M’nông năm 2026. Đây là hoạt động văn hóa mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc, thể hiện lòng biết ơn đối với nguồn nước, thiên nhiên và ước vọng về cuộc sống bình an, no ấm của cộng đồng.
Lễ hội cũng là dịp để đồng bào M’nông gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống, thắt chặt tình đoàn kết trong cộng đồng và nâng cao ý thức bảo vệ nguồn nước - yếu tố thiết yếu đối với đời sống, sản xuất của người dân vùng cao.
Không gian lễ hội đậm sắc màu văn hóa truyền thống
Trước ngày diễn ra lễ hội, công tác chuẩn bị tại khu dân cư Bằng La được triển khai với nhiều phần việc thiết thực. Từ chỉnh trang nhà truyền thống, khu vực đầu nguồn nước đến dựng cây nêu, vệ sinh lối đi và làm sạch không gian tổ chức, mỗi công việc đều góp phần tạo nên diện mạo trang trọng, sạch đẹp cho ngày hội.
Không khí lễ hội dần trở nên rộn ràng với tiếng cồng chiêng ngân vang và những điệu múa truyền thống được tập luyện. Các hoạt động chuẩn bị vừa tạo không gian đón tiếp người dân, du khách, vừa thể hiện sự chung tay của cộng đồng trong việc gìn giữ những giá trị văn hóa được trao truyền qua nhiều thế hệ.
Nhà truyền thống, máng nước và cây nêu - những dấu ấn văn hóa giữa đại ngàn
Trong không gian tổ chức lễ hội tại khu dân cư Bằng La, nhà truyền thống, máng nước và cây nêu là những hình ảnh tiêu biểu, góp phần tái hiện đời sống văn hóa và tín ngưỡng của đồng bào M’nông. Mỗi công trình, vật dụng đều gắn với những giá trị riêng, phản ánh mối quan hệ mật thiết giữa con người với cộng đồng, thiên nhiên và thế giới tâm linh được gìn giữ qua nhiều thế hệ.
Nhà truyền thống, hay còn gọi là nhà ưng, là không gian sinh hoạt cộng đồng, nơi diễn ra các sự kiện quan trọng, những nghi lễ truyền thống và hoạt động giao lưu văn hóa. Được dựng bằng các vật liệu tự nhiên như lồ ô, nứa, kết hợp với mái lợp lá tranh, ngôi nhà mang vẻ mộc mạc, gần gũi với cảnh quan núi rừng. Đây cũng là nơi các giá trị văn hóa được trao truyền, nơi cộng đồng cùng gặp gỡ, gắn kết và duy trì những phong tục tập quán của dân tộc mình.
Nhà truyền thống của đồng bào M’nông tại khu dân cư Bằng La, xã Trà Leng.
Gắn liền với đời sống của người dân là máng nước truyền thống - nguồn nước từ thượng nguồn được dẫn về nơi sinh hoạt bằng những ống nứa. Dòng nước chảy từ núi rừng không đơn thuần phục vụ nhu cầu hằng ngày mà còn mang ý nghĩa quan trọng đối với đời sống tinh thần của cộng đồng. Lễ Cúng máng nước thể hiện lòng biết ơn đối với thiên nhiên, sự trân trọng nguồn nước và ước vọng về cuộc sống bình an, no ấm. Qua đó, lễ hội cũng nhắc nhở mỗi người về trách nhiệm gìn giữ nguồn nước sạch, bảo vệ rừng đầu nguồn và môi trường sinh thái.
Máng nước truyền thống của đồng bào M’nông.
Một điểm nhấn khác trong không gian lễ hội là cây nêu được tạo tác từ những vật liệu sẵn có trong tự nhiên, trang trí bằng các chi tiết thủ công như vòng tròn, tua rua và những vật phẩm mang ý nghĩa biểu tượng. Với hình dáng nổi bật giữa khu vực tổ chức, cây nêu góp phần tạo nên không khí trang trọng, đồng thời thể hiện nét sáng tạo và sự khéo léo trong nghệ thuật trang trí dân gian. Việc dựng cây nêu cũng góp phần làm nổi bật không gian văn hóa truyền thống, tạo điểm nhấn để người dân và du khách tìm hiểu về phong tục, tín ngưỡng của đồng bào M’nông.
Cây nêu trong Lễ hội Cúng máng nước của đồng bào M’nông.
Lễ Cúng máng nước - gửi gắm lòng biết ơn và ước vọng bình an
Đối với đồng bào M’nông, nước gắn liền với đời sống sinh hoạt, sản xuất và sự tồn tại của cộng đồng. Lễ Cúng máng nước vì thế mang ý nghĩa tri ân nguồn nước, thiên nhiên và cầu mong cuộc sống bình an, mùa màng thuận lợi, gia đình no ấm.
Thông qua nghi lễ truyền thống, người dân có dịp thể hiện sự trân trọng đối với nguồn nước đầu nguồn, nhắc nhở nhau gìn giữ môi trường tự nhiên và bảo vệ nguồn nước phục vụ đời sống. Đây cũng là dịp để các thế hệ cùng gặp gỡ, chia sẻ và tiếp nối những phong tục, tập quán mang dấu ấn văn hóa của dân tộc mình.
Việc duy trì lễ hội góp phần khẳng định vai trò của cộng đồng trong bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể, đồng thời tạo điều kiện để thế hệ trẻ hiểu hơn về cội nguồn và những giá trị tinh thần của cha ông.
Gắn bảo tồn văn hóa với phát triển du lịch cộng đồng
Lễ hội Cúng máng nước tại Bằng La mở ra cơ hội giới thiệu những nét văn hóa đặc sắc của đồng bào M’nông đến với người dân và du khách. Thông qua nghi lễ, tiếng cồng chiêng, điệu múa truyền thống và không gian sinh hoạt cộng đồng, du khách có thể tìm hiểu sâu hơn về đời sống tinh thần cũng như mối quan hệ gắn bó giữa con người với thiên nhiên tại Trà Leng.
Nếu được kết nối với các hoạt động trải nghiệm phù hợp như tìm hiểu văn hóa bản địa, thưởng thức ẩm thực truyền thống và khám phá cảnh quan địa phương, lễ hội có thể trở thành một điểm nhấn trong phát triển du lịch cộng đồng tại Bằng La. Việc tổ chức cần đặt cộng đồng địa phương ở vị trí trung tâm, tôn trọng ý nghĩa thiêng liêng của nghi lễ và bảo đảm các giá trị văn hóa được giới thiệu đúng với tinh thần truyền thống.
Lễ hội Cúng máng nước năm 2026 là dịp để đồng bào M’nông tại xã Trà Leng cùng gìn giữ bản sắc, vun đắp tinh thần đoàn kết và lan tỏa thông điệp bảo vệ nguồn nước. Từ những giá trị văn hóa được lưu truyền qua nhiều thế hệ, Bằng La có thêm cơ hội giới thiệu hình ảnh một vùng đất giàu bản sắc, góp phần kết nối văn hóa bản địa với định hướng phát triển du lịch cộng đồng bền vững.
