Nhắc đến Trà Leng, nhiều người sẽ nghĩ ngay đến những cánh rừng xanh trải dài trên các sườn núi, nơi khởi nguồn của Quế Trà Leng, Sâm Ngọc Linh và nhiều loài dược liệu quý. Đối với người dân địa phương, rừng chưa bao giờ chỉ là một phần của cảnh quan thiên nhiên. Rừng hiện diện trong từng nếp sống, từng mùa sản xuất và trong cả những giá trị văn hóa được lưu giữ qua nhiều thế hệ.
Trải qua nhiều biến động của thời gian, rừng vẫn là nơi che chở con người, nuôi dưỡng sinh kế và gìn giữ bản sắc của cộng đồng các dân tộc Ca Dong, Xơ Đăng, Mơ Nông sinh sống trên vùng đất này. Chính vì vậy, người dân Trà Leng luôn xem rừng là mạch sống của quê hương.
Rừng nuôi dưỡng sự sống và sinh kế của người dân
Điều kiện tự nhiên của Trà Leng gắn liền với hệ sinh thái rừng. Những cánh rừng đầu nguồn giữ vai trò quan trọng trong việc bảo vệ nguồn nước, điều hòa khí hậu và hạn chế xói mòn đất ở khu vực miền núi. Nhờ có rừng, nhiều dòng suối vẫn duy trì được nguồn nước phục vụ sinh hoạt và sản xuất của người dân.
Từ lâu, rừng cũng là nơi cung cấp nhiều nguồn tài nguyên quý giá. Cây quế phát triển dưới điều kiện thổ nhưỡng và khí hậu đặc trưng của vùng núi Trà Leng, tạo nên hương thơm và chất lượng riêng. Dưới tán rừng tự nhiên, Sâm Ngọc Linh cùng nhiều loài dược liệu khác sinh trưởng trong môi trường phù hợp, trở thành những sản vật mang giá trị kinh tế cao.
Ngoài quế và dược liệu, rừng còn mang đến nhiều sản vật khác như mật ong, măng, nấm và các loại lâm sản ngoài gỗ. Những nguồn lợi ấy góp phần tạo sinh kế cho nhiều hộ gia đình, đồng thời giúp người dân duy trì cuộc sống gắn bó với thiên nhiên.
Rừng gìn giữ những giá trị văn hóa của Trà Leng
Đối với đồng bào vùng cao, rừng còn mang ý nghĩa sâu sắc về mặt tinh thần. Nhiều phong tục, tập quán và lễ hội truyền thống được hình thành từ mối quan hệ gắn bó giữa con người với núi rừng.
Tiếng cồng chiêng vang lên giữa đại ngàn, những câu chuyện được kể bên bếp lửa, nghề đan lát, dệt thổ cẩm hay những món ăn truyền thống đều ít nhiều mang dấu ấn của môi trường rừng núi. Ngay cả nhiều vật liệu phục vụ sinh hoạt hằng ngày như tre, nứa, mây hay các loại lá rừng cũng gắn liền với đời sống của người dân.
Đối với nhiều gia đình, những cánh rừng quế được cha ông gây dựng từ nhiều năm trước còn là tài sản được truyền lại cho con cháu. Mỗi mùa thu hoạch là dịp để các thế hệ cùng nhau chăm sóc, gìn giữ và tiếp nối những giá trị đã được vun đắp qua thời gian.
Rừng vì thế trở thành sợi dây kết nối giữa quá khứ với hiện tại, giữa con người với thiên nhiên và giữa các thế hệ trong cộng đồng.
Bảo vệ rừng là bảo vệ tương lai của Trà Leng
Trong những năm gần đây, cùng với định hướng phát triển kinh tế xanh và du lịch sinh thái, vai trò của rừng tại Trà Leng càng được khẳng định rõ hơn. Việc phát triển vùng nguyên liệu quế, bảo tồn nguồn gen Sâm Ngọc Linh, xây dựng các sản phẩm OCOP và phát triển du lịch trải nghiệm đều gắn chặt với nhiệm vụ giữ gìn hệ sinh thái rừng.
Người dân địa phương ngày càng nhận thức rõ rằng khi rừng được bảo vệ, nguồn nước sẽ được giữ gìn, đất đai được bảo vệ và các sản vật quý của núi rừng mới có điều kiện phát triển bền vững. Đây cũng là nền tảng để nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống và mở ra nhiều cơ hội phát triển cho cộng đồng.
Trong các chương trình phát triển của địa phương, bảo vệ rừng luôn được xem là nhiệm vụ lâu dài. Đó không chỉ là trách nhiệm đối với môi trường mà còn là cách gìn giữ những giá trị văn hóa, sinh kế và bản sắc của Trà Leng cho các thế hệ mai sau.
Rừng đã đồng hành cùng người dân Trà Leng qua nhiều thế hệ và tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong hành trình phát triển hôm nay. Mỗi cánh rừng được gìn giữ là một phần của tương lai được bảo vệ, để vùng đất đại ngàn vẫn mãi xanh và tiếp tục kể câu chuyện về con người Trà Leng bằng chính sức sống bền bỉ của thiên nhiên.
