Có những nơi mà đường đi đã là một phần của chuyến đi. Trà Leng là một nơi như vậy. Từ Đà Nẵng, con đường men theo sông, luồn qua các sườn núi rồi cứ thế lên cao dần, đến một lúc bạn nhận ra mây không còn ở trên đầu nữa mà đang trôi ngang cửa xe. Bài viết này gói ghém những điều thực tế nhất cho người lần đầu tìm lên vùng đất ở độ cao gần 1.500m ấy.
Nên đi vào mùa nào
Trà Leng có hai mùa rõ rệt và mỗi mùa cho bạn một khuôn mặt khác nhau của vùng đất. Mùa khô, khoảng từ tháng 2 đến tháng 8, là thời điểm thuận lợi nhất: đường khô ráo, trời trong, buổi sáng sương phủ trắng các thung lũng rồi tan dần khi nắng lên. Đây cũng là mùa bà con vào rừng bóc quế, nên nếu may mắn bạn sẽ gặp những gùi vỏ quế còn ướt nhựa được cõng từ đồi xuống, thơm nồng cả một khúc đường.
Mùa mưa, từ khoảng tháng 9 đến tháng 12, cảnh sắc dữ dội và đẹp theo một cách khác — thác đổ trắng xóa, rừng xanh thẫm, suối đầy nước. Nhưng đây cũng là mùa đường dễ sạt lở và sương mù dày đặc, tầm nhìn có khi chỉ vài chục mét. Nếu chọn đi mùa này, hãy theo dõi dự báo thời tiết sát ngày và luôn chuẩn bị phương án lùi lịch.
Đường lên
Từ trung tâm Đà Nẵng lên Trà Leng khoảng 120km, tùy tuyến và tùy điều kiện đường mà thời gian di chuyển dao động từ ba tới bốn giờ. Đoạn đầu là đường lớn, dễ đi. Càng vào sâu, đường càng hẹp, nhiều khúc cua tay áo và dốc liên tục, nhiều đoạn chỉ vừa hai xe tránh nhau.
Ô tô gầm cao là lựa chọn an toàn nhất, nhất là sau những đợt mưa dài.
Đi xe máy thì nên là người có kinh nghiệm đổ đèo, kiểm tra phanh kỹ trước khi khởi hành và tuyệt đối không chạy đêm.
Xuất phát sớm — buổi sáng trời quang, tầm nhìn tốt, và bạn có cả ngày để đến nơi trước khi sương xuống.
Đổ đầy xăng ở thị trấn cuối cùng trên đường đi, vì càng lên cao trạm xăng càng thưa.
Sóng điện thoại chập chờn ở nhiều đoạn: tải sẵn bản đồ ngoại tuyến và báo lịch trình cho người ở nhà.
Mang theo những gì
Ở độ cao này, chênh lệch nhiệt độ giữa ngày và đêm rất lớn. Buổi trưa nắng có thể gắt, nhưng đến tối thì lạnh se, sáng sớm sương ướt đẫm. Một chiếc áo khoác gió mỏng là thứ nhiều người quên mang và hối tiếc nhất.
Áo khoác gió hoặc áo ấm nhẹ, cùng một bộ đồ khô để thay.
Giày có độ bám tốt nếu định đi bộ vào rừng quế hay xuống suối — đường đất trơn hơn bạn nghĩ.
Áo mưa mỏng, kể cả trong mùa khô, vì mưa núi đến rất nhanh.
Thuốc cá nhân, dầu gió, băng dán vết thương và thuốc chống côn trùng.
Tiền mặt mệnh giá nhỏ — nhiều nơi trong xã chưa thanh toán bằng thẻ hay quét mã.
Pin dự phòng và đèn pin nhỏ cho những buổi tối trong bản.
Đi đâu, xem gì
Trà Leng không phải là điểm đến để đi cho nhanh. Nếu chỉ có một ngày, bạn gần như chỉ kịp đi và về. Hai đến ba ngày là quãng thời gian vừa đủ để vùng đất kịp mở ra: một buổi sáng lên đồi quế, một buổi chiều xuống bên sông Tranh, một tối ở lại trong bản.
Những vườn quế cổ thụ là thứ nên dành thời gian nhất — không chỉ vì cảnh, mà vì câu chuyện đằng sau chúng. Người Ca Dong ở đây trồng quế như một khoản để dành cho con cái: cha mẹ trồng, mười lăm hai mươi năm sau con mới thu. Khi hiểu điều đó, một rừng cây bình thường bỗng trở thành thứ khác hẳn.
Khu dân cư Bằng La cũng là nơi nhiều người muốn ghé. Hãy đến với tâm thế của người tới thăm một cộng đồng đang sống và dựng lại cuộc sống của mình, chứ không phải tới xem một hiện trường. Sự khác biệt ấy, người dân cảm nhận được rất rõ.
Vài điều nên nhớ khi vào bản
Trà Leng là nơi sinh sống của đồng bào Ca Dong, Xơ Đăng và Mơ Nông, chiếm khoảng 98% dân số. Bạn không đi vào một khu du lịch, mà đi vào nhà của người khác. Vài nguyên tắc đơn giản giúp chuyến đi của bạn được đón nhận:
Hỏi trước khi chụp ảnh người, đặc biệt là người già và trẻ nhỏ. Một câu xin phép luôn đáng giá hơn một bức ảnh đẹp.
Không tự ý bước vào nhà, vào khu vực thờ cúng hay khu vực nghi lễ khi chưa được mời.
Mang rác của mình xuống núi. Trên này chưa có hệ thống thu gom như dưới xuôi.
Nếu muốn tặng quà, hãy hỏi người trong bản xem thứ gì thực sự cần, thay vì phát bánh kẹo cho trẻ con dọc đường.
Mua sản vật trực tiếp từ bà con: một gói quế, một tấm thổ cẩm, một chai mật ong — đó là cách du khách để lại giá trị thật cho nơi mình đến.
Và rồi bạn sẽ nhớ điều gì
Phần lớn người từng lên Trà Leng đều kể lại một chi tiết rất nhỏ: mùi quế trong không khí buổi sớm, tiếng suối chảy suốt đêm bên vách nhà, hay ánh đèn le lói của một bản làng nhìn từ khúc cua trên cao. Vùng đất này không choáng ngợp bạn ngay lập tức. Nó ngấm dần, và thường thì phải đến khi xuống núi rồi người ta mới thấy mình muốn quay lại.
