Giữa những dãy núi trập trùng của Trà Leng, nơi mây trắng vẫn quẩn quanh trên những mái nhà nhỏ và tiếng suối ngày đêm vọng giữa đại ngàn. Sau những mất mát, đau thương mà thiên tai từng để lại, người dân nơi vẫn kiên cường bám đất, bám rừng để dựng lại cuộc sống. Và giữa màu xanh bạt ngàn ấy, cây quế trở thành niềm hy vọng, là nguồn sống âm thầm nuôi dưỡng biết bao gia đình.
Từ sáng sớm, khi mặt trời còn chưa vượt qua đỉnh núi, bà con đã lặng lẽ mang gùi, cầm dao vào rừng quế. Con đường đất quanh co dẫn qua những triền đồi phủ kín màu xanh thơm ngát. Đôi bàn tay chai sần của những người phụ nữ tuổi đã xế chiều vẫn khéo léo bóc từng lớp vỏ quế khỏi thân cây. Với họ, cây quế không chỉ là kế sinh nhai mà còn là ký ức của bao thế hệ, là món quà mà núi rừng Trà Leng ưu ái ban tặng.
Có những cụ già đã ngoài bảy mươi tuổi vẫn cần mẫn bên những gốc quế lớn. Những nếp nhăn hằn sâu trên gương mặt khắc khổ như kể lại bao năm tháng sống cùng núi rừng. Khi từng cuộn vỏ quế được tách ra, hương thơm cay nồng lan tỏa giữa không gian yên tĩnh của đại ngàn. Mùi quế ấy đã gắn bó với tuổi thơ của bao người con Trà Leng, đi vào từng bữa cơm, từng căn bếp nhỏ, từng mùa mưa lạnh nơi vùng cao.
Người Ca Dong và M’Nông nơi đây nhờ có cây quế mà họ đã vượt qua những tháng ngày khó khăn nhất. Trước kia, cuộc sống của bà con chủ yếu dựa vào nương rẫy trên rừng, được mùa thì no, mất mùa lại thiếu ăn. Nhưng cây quế đã mang đến một hướng đi bền vững hơn. Vỏ quế bán cho thương lái để làm gia vị, làm dược liệu và sản xuất tinh dầu. Lá quế được chưng cất thành tinh dầu có giá trị cao, giúp giữ ấm cơ thể, hỗ trợ sức khỏe và xua đuổi côn trùng. Gỗ quế dùng làm đồ thủ công, còn cành nhỏ, vụn quế cũng được tận dụng để làm nhang hay chất đốt. Hầu như không có phần nào của cây quế bị bỏ phí.
Nhờ cây quế, nhiều gia đình ở Trà Leng đã có thêm thu nhập. Những đồi quế xanh ngát hôm nay không chỉ là tài sản kinh tế mà còn là biểu tượng của sự hồi sinh nơi vùng đất từng chịu nhiều tổn thương bởi thiên tai. Người dân hiểu rằng giữ rừng quế cũng chính là giữ lấy đất, giữ nguồn nước và giữ sự bình yên cho bản làng.
Điều đặc biệt nhất ở Trà Leng không chỉ là hương quế thơm nồng mà còn là nghị lực của con người nơi đây. Dù cuộc sống còn nhiều thiếu thốn, bà con vẫn sống chân thành, bền bỉ như chính những gốc quế bám sâu vào lòng đất. Nhìn người phụ nữ nhỏ bé gùi bó quế trên vai giữa cái nắng gắt miền núi, mới thấy hết giá trị của từng thanh quế đến tay người tiêu dùng. Đó không đơn thuần là một sản phẩm từ thiên nhiên, mà còn là kết tinh của mồ hôi, của sự nhẫn nại và tình yêu dành cho núi rừng.
